مسمومیت با اکسیژن

این اختلاف اثر، بسیار مهم است زیرا بیشتر آزمایشات انجام شدهبرای بررسی سمیت اکسیژن، روی حیوانات انجام می شود و بنابراین آگاهی ما در باره اثر اکسیژن روی ریه انسان کامل نیست .
در افراد سالم و داوطلب ، تنفس اکسیژن 100% بهمدت 6 تا 12 ساعت منجر به تراکئوبرونشیت و کاهش ظرفیت حیاتی می شود .
در پنجبیمارکه در کمای غیرقابل برگشت بوده اند ، اکسیژن خالص به مدت 3 تا 4 روز مصرف شده ( و یک فرد داوطلب سالم ) و در تمامی موارد فوق علائمی شبیه به ARDS ایجاد شده است .
تحقیقات نشان داده است که اگر میزان درصد اکسیژن در گاز تنفسی ( FIO2 ) ( Fractional Concentration ) از 60% کمتر باشد ، اکسیژن برای ریه اثر سمی نمیتواندداشته باشد و اگر نسبت از 60% بیشتر بوده و بیشتر از 48 ساعت تنفس شود ، می توانداثر تخریبی روی ریه داشته باشد و اگر احیاناً لازم شود که برای بیماری میزان نسبتاکسیژن در گاز تنفسی او بیشتر از 60% شود و زمان مصرف نیز طولانی باشد ، باید ازوسایل تنفسی مخصوص استفاده شود .
البته نسبت 60% برای FIO2 رقم دقیقی نبوده ووجود مواد آنتی اکسیدان آندوژن در این میزان تأثیر زیادی دارد و اگر این مواد آنتیاکسیدان به هر دلیلی کاهش پیدا کنند ، نسبت 60% نیز میتواند سمی شود و باید کاهشیابد .
فرضاً در بیمارانی که در بخش ICU بستری هستند میزان مواد آنتی اکسیدان بهعلت وضع خاص بیمار ، کاهش زیادی پیدا کرده اند ، به خصوص اگر بیمار مدت زیادی را دربخش ICU بگذراند .در این بیماران اگر نسبت اکسیژن از 21% ( هوای اتاق ) بالاتر باشدمی تواند اثر سمی برای بیماران داشته باشد .
برای کاهش خطر اکسیژن درمانی برایریه ها ، اقدامات زیر انجام می شود :


محدود کردن مصرف اکسیژن :

تجویز روتیناکسیژن صحیح نبوده و نباید انجام شود .


موارد مصرف اکسیژن عبارتند از :

 احتمالاتبالینی نشان دهند که اکسیژناسیون نسجی کافی نیست ، کاهش فشار اکسیژن شریانی ( 55میلیمتر جیوه به پایین ) ،لاکتات خون بیشتر از 4 میلی- مول در لیتر ، بازده قلب زیر 2 لیتر در دقیقه/ مترمربع بدن و میزان اکسیژن خون وریدی زیر 50% .
برای بهبودمقدار مواد آنتی اکسیدان ، سلنیوم 70 میلی گرم روزانه برای آقایان و 55 میلی گرمروزانه برای خانم ها تجویز می شود .
ویتامین E نیز می تواند کمک کننده باشد .
برای کاهش صدمه وارده به نسج ریه باید میزان نسبت اکسیژن را از 60% کاهش دادهو در حداقل ممکن نگه داریم .
پرسنل پرستاری باید این مسئله را قبول کنند کهاکسیژن در درمان بیمار ، رل دارو را دارد و دارو نباید سرخود و بدون تجویز پزشکمصرف شود .
دومین عارضه اکسیژن درمانی در سیستم عصبی مرکزی و به شکل تشنج ( تونیک و کلونیک ) دیده می شود .
تشنج گاهگاهی بدون هیچ پیش درآمد و ناگهانیایجاد می شود ولی اغلب با پیش درآ مد همراه است )مثل تهوع ، بیحسی در صورت ،انقباض در عضلات صورت ، برادیکاردی ، احساس بوهای ناخوشایند و احساس صدا در گوش) .
هر چه میزان درصد اکسیژن بیشتر و فشار آن بالاتر باشد این علائم بیشتر پیدا میشوند .تا فشار 5/2 اتمسفر ، میزان تشنج بسیار کم و از این فشار به بالا به تدریجمیزان تشنج افزایش پیدا می کند . فند خون نیز در این حالت کاهش پیدا می کند .
اثر سمی دیگر اکسیژن ایجاد ضایعات در چشم است که می تواند به شکل حاد ( کاهشمیدان بینایی ) و مزمن ( اختلال در انکسار عدسی و ایجاد نزدیک بینی ) باشد .
اینعوارض به دنبال مصرف اکسیژن با فشار زیاد و به مدت طولانی ( چند هفته ) پیدا شده وبا قطع درمان ، عوارض در عرض چند هفته از بین میروند ، ولی تعدادی از بیماران دچارنزدیک- بینی دائمی می شوند .اکسیژن درمانی می تواند منجر به کاتاراکت هم بشود .
افراد پیر و دیابتیک و کسانی که عارضه عروقی دارند بیشتر در معرض عارضه چشمیهستند .
عارضه کاتاراکت ، پس از قطع اکسیژن فروکش نکرده و پیشرفت می کند .اثراکسیژن روی شبکیه چشم نوزادان به خوبی شناخته شده و باعث فیبروز رتین می شود ( Retrolental Fibroplasia ).

منابع :
1- Miller’s Anesthesia .Sixth Ed . Vol.2 . 2005
2- The I.C.U Book . Second Ed . 1998

  نویسنده : مهـدی  رحیـمی گل سفیدی..

/ 0 نظر / 4 بازدید